PolskiEnglish
dr hab. Dariusz Rolnik
Data: 2013-02-08 11:59:21

Zakład Historii Nowożytnej XVI-XVIII w.
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 124

tel. służbowy (032) 359 - 2076

e-mail: dariusz.rolnik@us.edu.pl

Zainteresowania badawcze

Zajmuje się dziejami Rzeczypospolitej czasów panowania Stanisława Augusta (1764-1795). W tym zakresie chronologicznym prowadzi badania nad postawami szlachty państwa polskiego, jej stosunkiem do króla i instytucji państwa w ogóle oraz do kwestii zagrożenia bytu – całości (sprawa postrzegania rozbiorów przez współczesnych) i suwerenności (zachowania wobec Rosjan i Prusaków) konkretnie szlacheckiej Rzeczypospolitej.
W ramach tak naznaczonych mieszczą się trzy duże równolegle realizowane projekty:

  1. Kształtowanie, tworzenie, rozpad i program polityczny „stronnictwa królewskiego” Stanisława Augusta (1778-1788);

  2. Obraz społeczeństwa szlacheckiego czasów stanisławowskich i jego zmiany (kryteria awansu, drogi karier, mechanizmy przyciągania „klienteli”, portret „mentalny”)

  3. Rosja w świadomości polskich elit czasów stanisławowskich (1764/1775-1795).

  4. Leonard Marcin Świeykowski ostatni wojewoda podolski

  5. Mapa polityczna województwa mińskiego w czasach stanisławowskich

Sylwetka

Urodził się w 1965 r. Pracę magisterską: „Sprawa polska” w polityce zagranicznej Rosji 1791-1792 obronił w 1992 r. Następnie w 1997 r. uzyskał doktorat w oparciu o dysertację: Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej 1792-1793. Habilitował się w 2010 r. na podstawie rozprawy: Portret szlachty czasów stanisławowskich, epoki kryzysu, odrodzenia i upadku Rzeczypospolitej w pamiętnikach polskich.
W latach 1993-1997, jako stypendysta Uniwersytetu Śląskiego, był na studiach doktoranckich. Od 1998 r. zatrudniony na stanowisku adiunkta w Zakładzie Historii Nowożytnej XVI-XVIII w.

Publikacje (do 2012 r. bez recenzji i artykułów popularno-naukowych)

A. Prace zwarte

  1. Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 - styczeń 1793). Katowice 2000, ss. 187.

  2. Portret szlachty czasów stanisławowskich, epoki kryzysu, odrodzenia i upadku Rzeczypospolitej w pamiętnikach polskich. Katowice 2009, ss. 615.

  3. Portret szlachty czasów stanisławowskich, epoki kryzysu, odrodzenia i upadku Rzeczypospolitej w pamiętnikach polskich. Katowice 2011, ss. 615. (wydanie drugie).

B. Wydawnictwa źródłowe

  1. Listy z Warszawy. Korespondencja dyplomatyczna przedstawicieli Francji w Warszawie 1791-1792, oprac. H. Kocój, Z. Libiszowska, D. Rolnik, Katowice 1993, ss. 200.

C. Artykuły

  1. L'influence de la Révolution française sur la situation extérieure et intérieure de la Pologne ŕ l'époque de la Diéte de quatre ans 1788-1792, [w:] L'émoi de l'histoire, 1990 - 1991, nr 9-10, s. 24-35.

  2. Wpływ Konstytucji 3 maja na politykę Rosji wobec Polski, [w:] Niepodległość, 1991, nr 5, s. 51-64.

  3. Stanowisko Austrii wobec Konstytucji 3 maja, [w:] Konstytucja 3 maja w tradycji i kulturze polskiej, red. A. Barszczewska-Krupa, Łódź 1991, s. 42-48.

  4. O nowe miejsce kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej- projekty reform z czasów sejmu czteroletniego, [w:] Oświecenie-schyłek czy kryzys cywilizacji chrześcijańskiej, red. M. Kucharski i D. Nawrot, Katowice 1993, s. 63-76.

  5. Obchody setnej rocznicy insurekcji kościuszkowskiej w Galicji, [w:] 200 rocznica powstania kościuszkowskiego, red. H. Kocój, Katowice 1994, s. 218-234. ISBN 83-226-0543-9.

  6. Stosunek galicyjskich ugrupowań politycznych do obchodów 100 rocznicy insurekcji kościuszkowskiej, [w:] Insurekcja kościuszkowska. Historia - Tradycja - Współczesność, red. H. Suchojad, Kielce 1995, s. 135-148. ISBN 83-904194-3-4.

  7. Urzędnicy centralni i nadworni Polski (Korony) wobec konfederacji targowickiej 1792-1793, [w:] Oświeceni wobec rozbiorów Polski, red. J. Grobis, Łódź 1998, s. 177-193.

  8. Szlachta koronna Rzeczypospolitej wobec wojny polsko - rosyjskiej 1792 roku - o osobistym i ekonomicznym zaangażowaniu obywateli w obronę Konstytucji 3 maja, [w:] Studia Historyczne. 2000, z. 2, s. 33.

  9. Polski korpus oficerski wobec konfederacji targowickiej 1792-1793. Przyczynek do genezy Legionów Polskich, [w:] Z epoki Legionów i Mazurka Dąbrowskiego, red. W. Śladkowski, Lublin 2000, s. 61-78.

  10. Szlachta koronna wschodnich kresów Rzeczypospolitej zabranych w II rozbiorze wobec rosyjskich władz w 1793 roku, „Studia Historyczne” 2001, z. 2, s. 199-213.

  11. Postawy szlachty polskiej z terenów II zaboru pruskiego- wobec nowych władz w 1793 r. [w:] Dyplomacja. Polityka. Prawo. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Henrykowi Kocójowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Red. I. Panic. Katowice 2001, s. 278-288.

  12. Agitacja propowstańcza przed polskimi zrywami niepodległościowymi 1794, 1830 i 1863 roku - formy i kręgi społecznego oddziaływania. Próba porównania, [w:] Polskie powstania narodowe na tle przemian europejskich w XIX wieku, red. A. Barańska, W. Matwiejczyk, J. Ziółek, Lublin 2001, s. 77-97.

  13. Profesor Jan Lubicz Pachoński jako biografista epoki schyłku I Rzeczypospolitej oraz jego spojrzenie na problemy ostatnich dekad jej istnienia, [w:] Czasy Kościuszki i Napoleona. Jan Zbigniew Lubicz-Pachoński jako badacz epoki, red. Z. Janeczek, Katowice 2001, s. 145-159.

  14. Edukacja polityczna młodzieży elit szlacheckich na przykładzie grupy urzędników centralnych i nadwornych Korony czasów Stanisława Augusta (1764-1795), [w:] Dziecko w rodzinie i społeczeństwie, t. 2, red. K. Jakubiak, W. Jamrożek, Bydgoszcz 2002, s. 215-231.

  15. II rozbiór kraju w opiniach szlachty okrojonej Rzeczypospolitej i jego wpływ na postawy obywateli wobec powinności względem ojczyzny w pierwszej połowie 1793 roku, „Studia Historyczne” 2002, z. 2, s. 127-146.

  16. Obraz Rosji i Rosjan w opiniach polskiej szlachty koronnej wschodnich Kresów Rzeczypospolitej w latach 1788-1793. Z dziejów stereotypu Rosji i Rosjan w Polsce doby nowożytnej, [w:] Stereotypy narodowościowe na pograniczu, red. W. Bonusiak, Rzeszów 2002, s. 290-304.

  17. Pierwszy prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk Jan Albertandi w opiniach współczesnych, „Miscellanea Historico-Archivistica” 2002, t. 14, s. 113-120.

  18. Modèle d'instruction de la jeunesse masculine dans les familles polonaises de magnats à l'époque pré-industrielle (2nde moitié du XVIII° siècle) [w]: Premeny rodiny v urbannom prostredi. Bańska Bystrica 2002, s. 175-182.

  19. Michał Zaleski - moralne dylematy targowiczanina. O postawie politycznej marszałka konfederacji targowickiej województwa brzesko-litewskiego w latach 1788-1793, „Wieki Stare i Nowe” 2003, t. 3, s. 90-108.

  20. Miejsce i rola Radziwiłłów w życiu publicznym Rzeczypospolitej lat 1764-1795 w świetle literatury pamiętnikarskiej czasów stanisławowskich, [w]: Radziwiłłowie. Obrazy literackie. Biografie. Świadectwa historyczne, red. K. Stępnik. Lublin 2003, s. 385-402.

  21. O moralnych aspektach bogacenia się niektórych przedstawicieli szlachty i magnaterii polskiej w końcu XVIII wieku, [w:] Etika v ekonomickom prostredi II, red. L. Svantnerova, Banska Bystrica 2003, s. 171-181.

  22. Obraz szlachty polskiej na kresach południowo-wschodnich Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich w świetle polskiej literatury pamiętnikarskiej, [w:] Cywilizacja prowincji Rzeczypospolitej szlacheckiej, red. A. Jankowski, A. Klonder, Bydgoszcz 2004, s. 159-176.

  23. O postawach szlachty litewskiej wobec konfederacji targowickiej w 1792 roku, [w:] Wschodni Rocznik Humanistyczny, 2004, t. 1, s. 73-95.

  24. Obraz sejmików doby stanisławowskiej (1764-1795) w polskiej literaturze pamiętnikarskiej – współcześni o granicach wolności szlacheckich, [w:] Demokracja, liberalizm, społeczeństwo obywatelskie. Doktryna i myśl polityczna. Red. W. Kaute, współpraca P. Świercz. Katowice 2004, s. 377-394.

  25. Rosja w literaturze politycznej okresu Sejmu Czteroletniego (1788-1792), [w:] Kultura książki ziem wschodniego i południowego pogranicza Polski (XVI-XX wiek). Red. J. Gwioździk, E. Różycki. Katowice 2004, s. 209-228.

  26. Obraz cudzoziemców i cudzoziemszczyzny w polskim społeczeństwie szlacheckim czasów Stanisława Augusta (1764-1795). O uwarunkowaniach kształtowania się stereotypowych wyobrażeń obcych w Rzeczypospolitej, [w:] Staropolski ogląd świata, red. B. Rok, F. Wolański, Wrocław 2004, s. 319-332.

  27. De l’histoire de l’emigration politique polonaise en Moldavie – le destin de Jan Suchorzewski et sa brigade des annees 1793-1794, [w]: Analele. Universităţii Libere Internaţionale din Moldova, Istorie, Anul 2004, vol. 2, s. 23-29.

  28. Od I do III rozbioru – dzieje polityczne Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich w relacjach pamiętnikarzy w habitach i sutannach, [w]: Narracje – (Auto)biografia – Etyka, red. L. Koczanowicz, R. Nahirny, R. Włodarczyk. Wrocław 2005, s. 287-300.

  29. Armia polska w ocenach obywateli upadającej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Współcześni o postawie polityczno-moralnej kadry oficerskiej w latach 1792-1793, [w]: Od armii komputowej do narodowej, t. 2, red. M. Krotofil, A. Smoliński, Toruń 2005, s. 71-88.

  30. Kwestia walki o suwerenność Rzeczypospolitej w świadomości i działaniach polskich emigrantów politycznych w pierwszych miesiącach 1793 roku, „Wieki Stare i Nowe” 2005, t. 4, s. 130-150.

  31. Zastraszenie i terror jako metoda walki politycznej w okresie Konstytucji 3 maja i rządów konfederacji targowickiej, [w:] Człowiek wobec rewolucji i terroru, red. E. Łoch, Lublin 2005, s. 205-223.

  32. Obraz sąsiadów-zaborców w czasach stanisławowskich w świetle polskiej literatury pamiętnikarskiej, „Przegląd Nauk Historycznych” 2005, R. IV nr 2 (8), s. 77-99.

  33. Poglądy i postawa polityczna Leonarda Marcina Świejkowskiego wojewody podolskiego w latach 1790-1793. Między Stanisławem Augustem a opozycją antykrólewską, [w:] Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczypospolitej XV-XVIII wieku, red. M. Markiewicz, R. Skowron, Kraków 2006, s. 495-520.

  34. Blaski i cienie życia klienta zamożnego rodu szlacheckiego. Obraz systemu klientelnego w czasach stanisławowskich (1764-1795), [w:] Między Barokiem a Oświeceniem. Radości i troski dnia codziennego. t. . 7, red. S. Achremczyk. Olsztyn 2006, s. 177-193.

  35. Wartość i znaczenie pamiętników w badaniach nad przeszłością – przykład czasów stanisławowskich (1764-1795). Uwagi wstępne, [w:] Piśmiennictwo pragmatyczne w Polsce do końca XVIII wieku na tle powszechnym, red. J. Gancewski i A. Wałkówski, Olsztyn 2006, s. 221-229.

  36. Żydzi czasów Rzeczypospolitej stanisławowskiej w polskiej literaturze pamiętnikarskiej XVIII-XIX w., [w:] Staropolski ogląd świata - problem inności, red. F. Wolański, Toruń 2007, s. 351-369.

  37. Jaka jest, była i jaka powinna być Rzeczypospolita. Wizja państwa idealnego w literaturze pamiętnikarskiej czasów stanisławowskich i o czasach stanisławowskich, [w:] Spory o państwo w dobie nowożytnej. Między racją stanu a partykularyzmem, red. Z. Anusik, Łódź 2007, s. 255-274.

  38. Księstwo Warszawskie w świadomości Polaków. Świadectwo pamiętników, [w:] Roczniki Humanistyczne. Historia, t. LV, z. 2. Lublin 2007, s. 83-105.

  39. Obraz Anglii i Anglików w czasach stanisławowskich 1764-1795 w polskiej literaturze pamiętnikarskiej, „Wieki Stare i Nowe” 2007, t. 5, s. 95-109.

  40. O „psychologicznych” metodach walki politycznej w czasie wojny polsko-rosyjskiej i w okresie rządów konfederacji targowickiej (1792-1793), „Studia Historyczne” 2007, z. 3-4, s. 279-297.

  41. Potoccy czasów stanisławowskich (1764-1795) w przekazach pamiętnikarskich, [w:] Ród Potockich w odmęcie historii (XVII-XX wiek), red. Z. Janeczek, Katowice 2007, s. 105-135.

  42. Sapiehowie na kartach pamiętników polskich czasów stanisławowskich (1764-1795). O roli i znaczeniu rodu u schyłku istnienia I Rzeczypospolitej, [w:] Sapiehowie epoki Kodnia i Krasiczyna, red. R. Stępnik, Lublin 2007, s. 473-486.

  43. Szlachta Rzeczypospolitej schyłku rządów Stanisława Augusta wobec Rosji. Dobre sąsiedztwo w wyobrażeniach obywateli kresów wschodnich, [w:] Pogranicza - przestrzeń kulturowa. [Red. S. Achremczyk], Olsztyn 2007, s. 145-164.

  44. „Święta miłości kochanej ojczyzny”. Współcześni czasów stanisławowskich (1764-1795) wobec państwa - Rzeczypospolitej, [w:] Cor hominis. Wielkie namiętności w dziejach, źródłach i studiach nad przeszłością, red. P. Wiszewski, S. Rosik. Wrocław 2007, s. 457-476.

  45. The Picture of England and Englishmen in Polish Memoirs during the Reign of Stanislaus August (1764-1795), [in:] Britain and Poland-Lithuania – Contact and Comparision from the Middle Ages to 1795. The Northern World, vol. 37, ed. R. Unger, Leiden-Boston 2008, s. 375-388.

  46. Szlachta czasów panowania Stanisława Augusta o różnowiercach, [w:] Rzeczpospolita państwem wielu narodowości i wyznań. XVI-XVIII wiek, red. A. Filipczak-Kocur, T. Ciesielski, Warszawa-Opole 2008, s. 243-260.

  47. Dwór szlachecki a rodzina włościańska w czasach stanisławowskich (1764-1795) w przedstawieniach polskich pamiętnikarzy, [w:] Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV-XIX wieku. Struktury demograficzne, społeczne i gospodarcze, red. C. Kuklo, Warszawa 2008, s. 185-206.

  48. Wielkie rody magnackie Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich (1764-1795) w polskiej literaturze pamiętnikarskiej, [w:] Hominem quaerere. Człowiek w źródle historycznym. red. S. Rosik i P. Wiszewski, Wrocław 2008, s. 327-344.

  49. Między prowincją a stolicą – oblicza magnata polskiego. Współcześni o miejscu magnatów w życiu polityczno-społecznym Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich, [w:] Między Barokiem a Oświeceniem. Staropolski regionalizm, red. S. Achremczyk. Olsztyn 2008, s. 215-229.

  50. „Konteksty religijne” i ich specyfika w rzeczywistości politycznej Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich (1764-1795), [w:] Religia i polityka. Kwestie wyznaniowe i konflikty polityczne w Europie w XVIII wieku. W 300 rocznicę konwencji w Altranstädt, red. L. Harc i G. Wąs, Wrocław 2009, s. 425-436.

  51. Między Wschodem a Zachodem. Wizja Rzeczypospolitej w myśli Stanisława Poniatowskiego (1754-1833) bratanka królewskiego i podskarbiego wielkiego litewskiego, [w:] Staropolski ogląd świata. Rzeczypospolita między okcydentalizmem a orientalizacją. Przestrzeń wyobraźni, red. F. Wolański, R. Kołodziej, t. 2, Toruń 2009, s. 230-249.

  52. Od „sługi hetmańskiego” do „żołnierza obywatela”. Współcześni Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich o roli i znaczeniu wojska w państwie, „Studia historyczno-wojskowe” 2009, t, 3, s. 233-245.

  53. Między Rzeczypospolitą a Rosją, interesem własnym i posługą obywatelską. Wybory nie tylko polityczne Kazimierza Konstantego Platera (1749-1807), [w:] Pogranicza. Ludzie pogranicza, red. W. Brenda, J. Kiełbik, Olsztyn 2009, s. 69-90.

  54. Prawo na rozdrożu. O działaniach „prawnych” i sancitach konfederacji targowickiej (1792-1793), [w:] O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin, red. M. Mikołajczyk i inni. Białystok-Katowice 2010, t. 1, s. 495-504.

  55. Potoccy czasów stanisławowskich (1764-1795) w przekazach pamiętnikarskich, [w:] Ród Potockich w odmęcie historii (XVII-XX wiek). Red. Z. Janeczek. Katowice 2010, s. 105-136. ISBN 978-83-7246-454-5. Wydanie drugie.

  56. An Attempt to Assess Moral and Ethical Attitudes of Polish Political Elites In the Times of the Fall of the Polish Commonwealth, [In:] Sarmatia Europaea. Polish Review of Early Modern History. 2010, vol. 1, s. 86-109. ISSN 2082-5072.

  57. Konfederacja jako instrument działania politycznego w opinii szlachty czasów stanisławowskich (1764-1795), [w:] Król a prawo stanów do oporu. Kraków. Red. M. Markiewicz, E. Opaliński, R. Skowron. Kraków 2010, s. 419-436. ISBN 978-83-61866-16-9.

  58. Oblicza obywatela – obrońcy Rzeczypospolitej. „Stan wojskowy” w opiniach i ocenach współczesnych czasów stanisławowskich (1764-1795), [w:] Między barokiem a oświeceniem. Wielkie bitwy. Red. S. Achremczyk. Olsztyn 2010, s. 25-41. ISBN 978-83-60839-44-7.

  59. Silesia and Silesian folk as viewed by the Poles at the turn of the 18th century – a historical reconnaissance, [In:] Slezsko v 19. Stoleti. Ed. Z. Jiràsek. Opava 2011, s. 24-34. ISBN 978-80-7248-665-6.

  60. Karal Stanislav „Panie Kachanku” dy inszyja Radziwily pieryjadu panawannja karalaja Stanislawa Augusta Panjatojckava y acenkach cyczasnikaj, [w:] Arche 6 (105), 2011 , s. 404-427. ISSN 1392-96862.

  61. Dziennik Juliana Antonowicza (1750-1824) nauczyciela Jana B. Tarnowskiego i jego nauki. O prawdach życiowych, wychowaniu, sposobach edukacji i zmieniających się epokach, [w:] Sic Eart in Fatis. Studia szkice historyczne dedykowane Profesorowi Bogdanowi Rokowi. T. 1. Red. E. Kościk, R. Żerelik , P. Badyna, F. Wolański. Toruń 2012, s. 379-398. ISBN 978-83-7780-293-9.

  62. Wokół stereotypu magnata czasów stanisławowskich. Wizerunek Andrzeja Zamoyskiego (1717-1792) w polskich memuarach, [w:] Wieki stare i nowe. T. 4 (9). Red. S. Fertacz, M. W. Wanatowicz. Katowice 2012, s. 44-68. ISSN 0208-6336; 1899-1556.

  63. Obraz Niemca i Niemców w dzienniku podróży Adama Logi (1800-1831) z Leszna do Bonn odbytej w 1820 roku, [w:] „Trzeba dyscypliny – bez niej nie da się pasji składanie wyrazić…”. Studia z dziejów nowożytnych (XVI-XVIII w.). Red. M. Frorycki, A. Perłakowski, F. Wolański. Poznań 2012, s. 169-183. ISBN 978-83-63047-07-8.

  64. Kasztelan krakowski Antoni Jabłonowski i inni „możnowładcy”. O roli politycznej magnaterii w czasach panowania Stanisława Augusta, [w:] Wobec króla i Rzeczypospolitej. Magnateria w XV-XVIII wieku. Red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz. Kraków 2012, s. 207-231. ISBN 978-83-7730-056-3.

Copyright (c) 2013-2017 by Instytut Historii. Wszystkie prawa zastrzeżone. Design by