PolskiEnglish
dr hab. Tomasz Michał Gronowski
Data: 2013-02-07 21:35:07

dr Tomasz Michał Gronowski

Zakład Historii Średniowiecznej

Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 127

tel. służbowy (032) 359 - 1986

e-mail: mayolus@wp.pl

Zainteresowania badawcze

  • monastycyzm w średniowieczu

  • opactwo w Cluny

  • hagiografia średniowieczna

  • gesty, rytuały i pobożność w kulturze i społeczeństwie średniowiecza

Sylwetka

Urodziłem się 15 kwietnia 1976 r. w Częstochowie, tam też uczęszczałem do IV Liceum Ogólnokształcącego im. H. Sienkiewicza. Od 1995 r. mieszkam w opactwie Benedyktynów w Tyńcu, gdzie złożyłem śluby wieczyste w roku 2000. W latach 1997–2002 odbyłem studia studia filozoficzno – teologiczne na Wydziale Teologicznym Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, zakończone pracą magisterską z historii Kościoła na pod kierunkiem ks. prof. J. Kracika, pt.: Działalność publiczna opatów tynieckich w XIV w. W latach 2002–2006 realizowałem studia doktoranckie na Wydziale Historycznym UJ, które zakończyłem w październiku 2006 r. obroną pracy doktorskiej pt.: Opactwo tynieckie w późnym średniowieczu; promotorem jej był prof. K. Ożóg, a recenzentami: prof. M. Derwich i dr hab. J. Kurtyka. Rok później na jej podstawie opublikowałem książkę (zob. niżej).
W trakcie studiów doktoranckich w IH UJ prowadziłem przez trzy lata konwersatorium dla studentów studiów stacjonarnych Polska w średniowieczu. Od 2007 r. jestem związany z Zakładem Historii Średniowiecza IH (WNS UŚl), gdzie prowadzę różne zajęcia z historii społeczeństwa, kultury i monastycyzmu w średniowieczu. Natomiast w opactwie tynieckim od kilku lat pracuję w wydawnictwie (jako redaktor naczelny) oraz w muzeum i archiwum opactwa (kustosz).
Zainteresowania naukowe koncentruję wokół historii i kultury oraz organizacji wspólnot benedyktyńskich w Polsce i w Europie i ich związków ze społeczeństwem w średniowieczu. Od kilku lat szczegółowo badam dzieje opactwa w Cluny pomiędzy X a XII w., a zwłaszcza teksty hagiograficzne poświęcone jego świętym opatom w kontekście odczytywania przez kluniatów swej przynależności do monastycznej tradycji i budowania własnej tożsamości.
W 2004 i 2005 odbyłem, dzięki stypendium Ministerstwa Spraw Zagranicznych Włoch i i Włoskiego Instytutu Kultury, 3 miesięczny staż na Uniwersytecie La Sapienza w Rzymie; dzięki zaproszeniu Polskiej Misji Historycznej przy Max-Planck-Institut für Geschichte, w sierpniu 2006, maju 2007 i lutym 2008 r. mogłem prowadzić kwerendy w Getyndze – w bibliotece Instytutu oraz w Stadt- und Universität bibliothek Göttingen. W lipcu 2009 i 2011 r. na zaproszenie prof. M. Mosterta gościłem w Utrecht Center for Medieval Studies (Utrecht University). Od czterech lat w badaniach kluniackich współpracuję z prof. G.M. Cantarella z Dipartamento di Paleografia e Medievistica, Universita di Bologna.
Brałem udział w grancie badawczym MNiSW nr 310000/501/GR-3159 (w latach 2010-2012), pt: Monastycyzm w dobie reformy Kościoła w XI wieku – kryzys i odnowa, jedność i różnorodność, wykonywanym przez Wydz. Hist. UW, którego kierownikiem był dr hab. K. Skwierczyński (IH UW).
Obecnie biorę udział (wspólnie z prof. UAM dr. hab. Piotrem Urbańskim) w projekcie badawczym, pt: Kultura I Rzeczpospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości realizowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki MNiSW – moduł badawczy 1.1., kierowanym przez prof. dr hab. Alinę Nowicką-Jeżową, realizowanym na Wydziale Badań Interdyscyplinarnych Artes Liberales UW: Tom VI. Dziedzictwo chrześcijaństwa średniowiecznego wobec wyzwań XV-XVI wieku. Kontynuacje i uwspółcześnienie. Część 1. W kręgu duchowości benedyktyńskiej. (Benedyktyni, cystersi, kartuzi, kameduli), przewidzianym na lata 2013–2016.


Publikacje

Prace zwarte

Zwyczajny klasztor, zwyczajni mnisi. Wspólnota tyniecka w średniowieczu, Kraków 2007, Tow. Nauk. Societas Vistulana.

Opactwo benedyktynów w Tyńcu. Przewodnik, Kraków 2009.

Patrimonium, culture and hospitality. Benedictine monasteries as a place of the meeting, Cracow 2012.

Spór o tradycję. Cluny oczyma swoich i obcych: pomiędzy pochwałą a negacją, Źródła Monastyczne. Monografie 1, Kraków 2013.

 

Artykuły

Święty Wojciech patron Czech. Zarys problematyki, [w:] Święci i świętość u korzeni tworzenia się kultury narodów słowiańskich, red. W. STĘPNIAK-MINCZEWA, Z. KIJAS, Kraków 2000, s. 67–78.

Insygnia władzy opackiej i ich symbolika, [w:] Imago narrat. Obraz jako komunikat w społeczeństwach europejskich, red. S. ROSIK i P. WISZEWSKI, Wrocław 2002, s. 349–357.

Stanisław zwany Rozkoszka h. Jastrzębiec, opat benedyktynów w Tyńcu, PSB, t. XLII/1, z. 172, Warszawa-Kraków 2003, s. 11–12.

Rezydencje opatów w średniowiecznym Krakowie, [w:] Lapides viventes. Zaginiony Kraków wieków średnich. Księga dedykowana Klementynie Żurowskiej, Kraków 2005, s. 223–235.

Rola polityczna opatów tynieckich w XIV wieku [w:] Klasztor w państwie średniowiecznym i nowożytnym, red. M. DERWICH, A. POBÓG-LENARTOWICZ, Wrocław-Opole-Warszawa 2005, s. 241–258.

Epizod z dziejów Orłowej: nieznany opat orłowski z początku XVI w. – Mikołaj Morawicki herbu Topór, Średniowiecze polskie i powszechne 4, red. I. PANIC i J. SPERKA, Katowice 2007, s. 236–243.

Electio sine capite facta. Spór o obsadę prepozytury tuchowskiej w 1526 r., [w:] Miasta. Ludzie. Instytucje. Znaki. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesor Bożenie Wyrozumskiej w 75. rocznicę urodzin, pod red. Z. PIECHA, Kraków 2008, s. 439–444.

Sulisław Gryfita, PSB, t. XLV/3, z. 186, Warszawa-Kraków 2008, s. 471–472.

Sułowski Jan, PSB, t. XLV/4, z. 187, Warszawa-Kraków 2008, s. 579–580.

Sułowski Stanisław, PSB, t. XLV/4, z. 187, Warszawa-Kraków 2008, s. 582–583.

Zamek w Tyńcu, Średniowiecze Polskie i Powszechne 1(5), red. J. SPERKA, I. PANIC, Katowice 2009, s. 213–228.

Opactwo tynieckie i Kościół krakowski w średniowieczu, [w:] Klasztor w Kościele średniowiecznym i nowożytnym, red. M. DERWICH, A. POBÓG-LENARTOWICZ, Warszawa 2010, s. 393–408.

Zbytek i ubóstwo w polemice kluniacko-cysterskiej w XII w. Bernard z Clairvaux i Piotr Czcigodny [w:] Zbytek i ubóstwo w starożytności i średniowieczu, red. L. KOSTUCH, K. RYSZEWSKA, Kielce 2010, s. 341–351.

Wierność tradycji – Cluny w kontekście polemiki z cystersami w XII wieku., „Kwartalnik Historyczny”, R. CXVII, 2010, 4, s. 45–64.

Pieniądze, mnisi i pobożność: donacje Ferdynanda I, Alfonsa VI i Urraki dla opactwa w Cluny (XI–XII wiek), „Przegląd Historyczny”, t. CI, 2010, z. 4, s. 573–582.

Stare ideały, nowe czasy. Z dziejów polemiki kluniacko-cysterskiej w XII w., [wstęp w:] Polemika kluniacko-cysterska z XII w. Dysputa dwóch mnichów, Apologie oraz List 28 Piotra Czcigodnego [antologia tekstów], przekł. E. BUSZEWICZ, red. nauk. i wstęp T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne, 55, Kraków 2010, s. 13–78.

Szczerbianka Hilaria, PSB, t. XLVII/3, z. 194, Warszawa-Kraków 2011, s. 395–397.

Szczygielski Stanisław, PSB, t.  XLVII/4, z. 195, Warszawa-Kraków 2011, s. 516–518.

Jeszcze posiłek czy już obżarstwo? Piotra Czcigodnego i Bernarda z Clairvaux dwugłos o jedzeniu i piciu w klasztorach, „Przegląd Historyczny”, t. CII, 2011, z. 4, s. 577–589.

Abbas ambulans... Podróże świętych opatów Cluny (X–XII wiek), [w:] Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Podróżowanie w średniowieczu i czasach nowożytnych, red. M. SACZYŃSKA, E. WÓŁKIEWICZ, Warszawa 2012, s. 39–51.

[w druku:]

Wilhelm, opat klasztoru Św. Teodoryka i jego czasy, [W:] WILHELM ZE ŚW. TEODORYKA, Złoty list, przekł. W. MOHORT-KOPACZYŃSKI, red. naukowa i wstęp P. CHOJNACKI, T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 65, 2013.

Kluniackie metamorfozy: idea reformy, kryzys i odnowa (X–XII wiek), [w:] Ecclesia semper reformanda. Kryzysy i reformy kościoła w średniowieczu, red. G. RYŚ, T. GAŁUSZKA T. GRAFF, Kraków 2013.

"Melius est orare quam arborem secare". Kluniacko-cysterski dwugłos o istocie pracy, [w:] Klasztor w gospodarce w średniowieczu i w epoce nowożytnej, red. M. DERWICH, Wrocław 2013.

Hugon z Semur, Europa, Kościół i społeczeństwo „kluniackie”, [W:] ŚW. HUGON WIELKI, Żywoty i listy, wstęp i red. naukowa, G.M. CANTARELLA, T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 67, 2013.

Redakcje naukowe:

D.J. CHITTY, A pustynia stała się miastem. Wprowadzenie do dziejów monastycyzmu w Egipcie i Palestynie pod panowaniem chrześcijańskim, przekł. T. LUBOWIECKA, red. nauk. T.M. GRONOWSKI, R. KOSIŃSKI, Źródła Monastyczne 45, Kraków 2008.

G.M. CANTARELLA, Comites aulae coelestis. Studia z historii, kultury i duchowości Cluny w średniowieczu, red. nauk. T.M. GRONOWSKI, K. SKWIERCZYŃSKI, Źródła Monastyczne 47, Kraków 2009.

J. LECLERCQ, U Źródeł duchowości Zachodu. Etapy rozwoju i elementy stałe, przekł. Sz. SZTUKA, red. naukowa i posłowie T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 49, Kraków 2009, s. 359–367.

J. HEVELON-HARPER, Uczniowie pustyni. Mnisi, świeccy i prymat ducha w Gazie VI wieku, przekł. E. DĄBROWSKA, red. nauk. T.M. GRONOWSKI, R. KOSIŃSKI, Źródła Monastyczne 52, Kraków 2010.

M. PACAUT, Dzieje Cluny, przekł. A. ZIERNICKI, przedmowa D. RICHE, red. nauk. T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 54, Kraków 2010.

Polemika kluniacko-cysterska z XII w. Dysputa dwóch mnichów, Apologie oraz List 28 Piotra Czcigodnego, przekł. E. BUSZEWICZ, wstęp i red. naukowa T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 55, Kraków 2010.

Zachodnie reguły monastyczne, opracowanie M. T. GRONOWSKI, T. DEKKERT, SZ. HIŻYCKI, pod red. M. STAROWIEYSKIEGO, Źródła Monastyczne 50, 2011.

M.P. CHOJNACKI, Sacramentis ecclesiae communicare. Chrzest i Eucharystia według nauki św. Bernarda z Clairvaux, przekł. M. MAŁECKA, M.G. MAŁECKA, red. nauk. T.M. GRONOWSKI, Źródła Monastyczne 59, Kraków 2011.

 

Copyright (c) 2013-2017 by Instytut Historii. Wszystkie prawa zastrzeżone. Design by