PolskiEnglish
Prof. dr hab. Jerzy Sperka
Data: 2013-02-07 21:13:08

Prof. UŚ dr hab. Jerzy Sperka

Zakład Historii Średniowiecznej
Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski
40-007 Katowice, Bankowa 11 , pok. 123

tel. służbowy (032) 359 - 1314

e-mail: jsper@poczta.onet.pl

Zainteresowania badawcze

  • Układ sił politycznych w Polsce od XIV do połowy XV w. ze szczególnym uwzględnieniem panowania Władysława Jagiełły.

  • Możnowładztwo i rycerstwo Polski XIV-XV w. (genealogia, gospodarka, kultura, polityka).

  • Szlachta górnośląska w średniowieczu.

  • Królestwo Polskie a księstwa górnośląskie w XIV-XV w.

  • Rycerstwo śląskie na Rusi Czerwonej w XIV-XV w.

Pełnione funkcje

- dyrektor Instytutu Historii UŚ od 2012 r.

- zastępca dyrektora IH UŚ w latach 1999-2012

- wiceprzewodniczący Stałego Komitetu Mediewistów Polskich w latach 2012-2017

- członek Komitetu Nauk Historycznych przy Wydziale I NHiS Polskiej Akademii Nauk (kadencja 2015-2018)

- członek Komisji Historycznej Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach (od 2009 r.)

- członek Rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przy MNiSW (kadencja 2017-2019)

 

Publikacje

I Prace zwarte

  1. Szafrańcowie herbu Stary Koń. Z dziejów kariery i awansu w późnośredniowiecznej Polsce, Katowice 2001.

  2. Wojny Władysława Jagiełły z księciem opolskim Władysławem (1391-1396), Cieszyn 2003; wydanie II, Wodzisław Śląski 2011.

  3. Otoczenie Władysława Opolczyka w latach 1379-1401. Studium o elicie władzy w relacjach z monarchą, Katowice 2006.

  4. Władysław książę opolski, wieluński, kujawski, dobrzyński, pan Rusi, palatyn Węgier i namiestnik Polski (1326/1330-8 lub 18 maja 1401), Kraków 2012; wydanie II, Kraków 2016.

II Artykuły (wybór)

  1. Jeszcze raz w kwestii datowania wyprawy mołdawskiej Kazimierza Wielkiego, „Studia Historyczne” 1991, R. 34, z. 1, s. 125-132.

  2. Z dziejów wojen Władysława Jagiełły z księciem opolskim Władysławem. Działania wojenne w latach 1393-1394, w: Cracovia – Polonia – Europa. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Jerzemu Wyrozumskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, Kraków 1995, s. 307-321.

  3. Chrzcielnica brązowa w Zatorze z 1462 roku, „Studia i Materiały z Dziejów Śląska” 1996, T. 21 (współautor A. Barciak), s. 61-69.

  4. Działalność polityczna Piotra i Jana Szafrańców w okresie rządów Władysława Jagiełły, w: Genealogia. Rola związków rodzinnych i rodowych w życiu publicznym w Polsce średniowiecznej na tle porównawczym, red. A. Radzimiński, J. Wroniszewski, Toruń 1996, s. 93-129.

  5. Zmiany na arcybiskupstwie gnieźnieńskim, biskupstwie krakowskim i urzędach kancelaryjnych na przełomie 1422/1423 roku, w: Prace ofiarowane Franciszkowi Sikorze z okazji sześćdziesięciolecia urodzin, Kraków 1997 („Teki Krakowskie” 1998, T. V), s. 139-147.

  6. Szafrańcowie, Koniecpolscy, Koziegłowscy, Chrząstowscy. Nieznane koligacje i ich wpływ na funkcjonowanie sceny politycznej w okresie panowania Władysława Jagiełły, "Średniowiecze Polskie i Powszechne" 1999, t. 1, s. 134-152.

  7. Osobiste akty hołdownicze panów polskich z okresu panowania Władysława Jagiełły, w: Społeczeństwo Polski średniowiecznej, red. S. K. Kuczyński, t. 9, Warszawa 2001, s. 221-255.

  8. Wiarygodność genealogiczna inskrypcji z zamku Krzyżtopór w Ujeździe, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego” 2001 [Warszawa], t. V (współautor B. Czwojdrak), s. 41-74.

  9. Zjazd sieradzki z 1432 roku a sprawa następstwa tronu polskiego po Władysławie Jagielle, "Średniowiecze Polskie i Powszechne 2002, t. 2, s. 185-196.

  10. Nieznane karty z życia Piotra Gaszowca z Rozmierza, doktora medycyny, profesora Uniwersytetu Krakowskiego. Przyczynek do badań dziejów medycyny górnośląskiej w średniowieczu, w: Górny Śląsk – dzieje medycyny i farmacji, problemy dokumentacji i metodologii badań, red. J. M. Dyrda, Katowice 2003, s. 51-64.

  11. Nieznana płyta grobowa w kościele parafialnym w Moskorzewie. Przyczynek do dziejów Moskorzewskich i Ważyńskich herbu Pilawa, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego” 2003 [Warszawa], t. VI, s. 101-108.

  12. Rządy namiestnicze Władysława Opolczyka w Królestwie Polskim (1377/1378), Studia z Dziejów Średniowiecza, t. 10, red. B. Śliwiński, Gdańsk 2004, s. 245-265.

  13. Urzędnicy Władysława Opolczyka na Rusi (1372-1378), w: Społeczeństwo Polski średniowiecznej, red. S. K. Kuczyński, t. 10, Warszawa 2004, s. 82-102.

  14. Urzędnicy Władysława Opolczyka w księstwie wieluńskim (1370-1391). Spisy, "Średniowiecze Polskie i Powszechne 2004, t. 3, s. 110-121.

  15. Stosunki polityczne Królestwa Polskiego z książętami cieszyńskimi w ostatniej dekadzie XIV w., „Pamiętnik Cieszyński” 2004, t. 19, s. 5-15.

  16. Biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki a ugrupowanie dworskie w okresie panowania Władysława Jagiełły i w pierwszych latach Władysława, w: Zbigniew Oleśnicki. Książę Kościoła i mąż stanu, red. F. Kiryk, Z. Noga, Kraków 2006, s. 107-122.

  17. Faworyci Władysława Jagiełły, w: Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczypospolitej XV-XVIII wieku, red. M. Markiewicz, R. Skowron, Kraków 2006, s. 41-59.

  18. Andrzej Schony z Bobolic i Jan Schoff z Toplina. Z dziejów kariery i awansu rycerzy obcych w Polsce późnośredniowiecznej, w: „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 2007, t. 4, s. 188-202.

  19. Władysław Jagiełło i Jadwiga oraz ich zaplecze polityczne wobec Władysława Opolczyka i jego zwolenników, w: Władysław Opolczyk fundator klasztoru Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, red. M. Antoniewicz, J. Zbudniewek, Warszawa 2007, s. 325-370.

  20. Dzieje Będzina w XIV-XV w., w: Będzin 1358-2008, red. J. Sperka, t. II, Będzin 2008, s. 123-160.

  21. Nekropolie możnowładcze w krakowskich kościołach mendykanckich w średniowieczu, w: Mendykanci w średniowiecznym Krakowie, red. T. Gałuszka, K. Ożóg, A. Zajchowska, Kraków 2008, s. 59-73.

  22. Władysław Opolczyk wobec Sanoka i ziemi sanockiej (1371-1378), w: 630. Rocznica przybycia Franciszkanów do Sanoka, Sanok 2008, s. 29-36.

  23. Postulaty badawcze do historii społeczeństwa Polski średniowiecznej, w: Spojrzenie w przeszłość, t. 1, Średniowiecze i nowożytność, Warszawa 2009, s. 81-93, 129-130.

  24. Elżbieta z Pilicy Granowska i król Władysław Jagiełło. Kulisy wielkiej miłości, w: Miłość w czasach dawnych, red. B. Możejko, A. Paner, Gdańsk 2009, s. 107-120.

  25. Jeszcze raz o napadzie na częstochowski klasztor Paulinów w 1430 roku, w: Veritati serviens. Księga Pamiątkowa Ojcu Profesorowi Januszowi Zbudniewkowi zp, Warszawa 2009, s. 439-458.

  26. Borschnitzowie na Rusi Czerwonej w XIV-XV wieku, w: Miasta, ludzie, instytucje, znaki, red. Zenon Piech, Kraków 2009, s. 247-262.

  27. Władysław Łokietek wobec Pomorza Wschodniego w świetle nowszych badań, w: Rzeź Gdańska z 1308 roku w świetle najnowszych badań, red. B. Śliwiński, Gdańsk 2009, s. 64-78.

  28. Nieznane fakty dotyczące napadu na klasztor Paulinów w Częstochowie, "Średniowiecze Polskie i Powszechne" 2009, t. 1(5), s. 152-176.

  29. Biogramy: Piotra Szafrańca z Łuczyc (zm. 1398), Piotra Szafrańca z Pieskowej Skały (zm. 1437), Piotra Szafrańca juniora (zm. 1441), Piotra Szafrańca (zm. 1456), Krzysztofa Szafrańca (zm. 1484), Piotra Szafrańca z Secemina (zm. 1508), Stanisława Szafrańca z Pieskowej Skały (zm. 1525), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 46, z. 190, Kraków-Warszawa 2009, s. 447-464.

  30. Kazimierz Wielki w Rocznikach Jana Długosza, Kazimierz Wielki – histori i tradycja, red. M Jaglarz, Niepolomice 2010 (Rocznik Niepołomicki, t. II), s. 241-248.

  31. Territorial Powers, System of Administration and the Inner Circle of Duke Władysław Opolczyk († 1401), “Quaestiones Medii Aevi Novae” vol. 14, 2009, s. 361-388.

  32. Stan badań nad rodami rycerskimi w średniowiecznej Małopolsce, Rody na Śląsku, Rusi Czerwonej i w Małopolsce: średniowiecze i czasy nowożytne, red. W. Zawitkowska, A. Pobóg-Lenartowicz, Rzeszów 2010, s. 42-59.

  33. Dzieje gospodarcze Górnego Śląska w średniowieczu, w: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, red. J. Bahlcke, R. Kaczmarek, D. Gawrecki, Gliwice 2011.

  34. Kolonizacja niemiecka w historiografii polskiej, w: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, red. J. Bahlcke, R. Kaczmarek, D. Gawrecki, Gliwice 2011.

  35. Dzieje do początku XVI wieku, w: Tychy. Monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, Tychy 2011.

  36. Zarys migracji rycerstwa śląskiego na ziemie Rusi Koronnej w okresie panowania Władysława Jagiełły, „Kняжа доба. Історія і культура”, Вип. 4, Львів 2011.

  37. Rittergeschlechter im mittelalterlichen Kleinpolen. Zum gegenwärtigen Forschungsstand, w: Studien zum Adel im mittelalterlichen Polen, red. E. Mühle, Wiesbaden 2012 („Deutsches Historisches Institut Warschau Quelen und Studien”, Bd. 25).

  38. Beneficjenci Wielkiej wojny wśród rycerstwa polskiego, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, t. 99. Studia Historica XI (Bitwa pod Grunwaldem w historii i tradycji Polski i Litwy), Kraków 2012.

  39. Z dziejów migracji rycerstwa śląskiego na zimie Rusi Koronnej w końcu XIV i w początkach XV wieku (wstępne rozpoznanie), w: Narodziny Rzeczypospolitej. Studia z dziejów średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych, red. T. Jurek, W. Bukowski, Kraków 2012.

  40. Dwór pierwszych Jagiellonów a tajniki średniowiecznej kuchni, w: Historia naturalna jedzenia. Między antykiem a XIX wiekiem, red. B. Możejko, E. Barylewska-Szymańska, Gdańsk 2012.

  41. Kraków w polityce Władysława Opolczyka, w: Bunt wójta Alberta. Kraków i Opole we wzajemnych związkach w XIV w., red. J. Rajman, Kraków 2013.

  42. O średniowiecznych osadach na terenie obecengo Jaworzna, w: Jaworzno interdyscyplinarnie, red. A. Rams, D. Rozmus, Częstochowa-Jaworzno 2013.
  43. Theatrum politicum w badaniach Janusza Kurtyki, w: Janusz Kurtyka Rzeczypospolitej historyk i urzędnik, red. W. Bukowski, W. Frazik, Kraków 2014.

  44. Michał Awdaniec a początki kościoła parafialnego w Buczaczu, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 2014, t. 6 (10).

  45. Panowie z Zubrzy. Z dziejów szlachty ruskiej pochodzenia śląskiego w XV wieku, „Kняжа доба. Історія і культура” 2014, t. 8.

  46. Średniowiecze (do 1517 roku), w: Pszczyna. Monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, Pszczyna 2014.

  47. Pszczyna i ziemia pszczyńska w strukturach Kościoła do poczatku XVI wieku, w: Pszczyna. Monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, Pszczyna 2014.

  48. Gospodarka Pszczyny do 1517 roku, w: Pszczyna. Monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, Pszczyna 2014.
  49. Die Entwicklung der Wirtschaft im Mittelalter, w: Geschichte Oberschlesiens. Politik, Wirschaft und Kultur von den Anfängen bis zur Gegewart, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Oldenburg 2015.

  50. Die deutschrechtliche Siedlung. Die „polnische” Perspektive, w: Geschichte Oberschlesiens. Politik, Wirschaft und Kultur von den Anfängen bis zur Gegewart, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Oldenburg 2015.

  51. Władysław Jagiełło’s generosity towards knighst merited in war against Teutonic Order (1409-1411), w: Dialogue of civilizations. Historical and cultural interferences, red. L. Zabolotnaia, Chişinău 2015.

  52. Kazimierz Jagiellończyk wobec książąt i księstw górnośląskich. Zarys relacji politycznych, w: Jagiellonowie i ich świat. Dynastia królewska w drugiej połowie XV i w XVI wieku, red. B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski, Kraków 2015.

  53. Tragiczne losy księcia rybnickiego Wacława III (zm. 1478). Epizod z dziejów rywalizacji między Jagiellonami a Maciejem Korwinem o koronę czeską, „Studia z Dziejów Średniowiecza” 2016, nr 20.

  54. Król Władysław Jagiełło i jego otoczenie wobec husyckich Czech, w: Jan Hus: życie i dzieło w 600. rocznicę śmierci, red. A. Paner, M. Hintz, Gdańsk 2016.

  55. Bibersteinowie na Rusi Czerwonej. Przyczynek do dziejów migracji rycerstwa śląskiego i polskiego w końcu XIV i pierwszej połowie XV w., w: Studia genealogiczne poświęcone pamięci profesora Włodzimierza Dworzaczka, Warszawa 2016.

  56. Zamek Melsztyn, czyli w królewskiej niełasce. Jan Długosz w konflikcie o biskupstwa krakowskie (1460-1463), w: Klasztory, miasta, zamki w życiu i twórczości Jana Długosza, red. J. Rajman,  D. Żurek, Kraków 2016.



III Redakcje

  1. "Średniowiecze Polskie i Powszechne", t. 2-5, Katowice 2001-2009 (wspólnie z I. Panicem), t. 6-13 Katowice 2010-2017 (wspólnie z B. Czwojdrak).

  2. Osadnictwo nad Przemszą i Brynicą w średniowieczu, Sosnowiec-Cieszyn 2005 (współpraca S. Witkowski).

  3. Będzin 1358-2008, t. II. Od pradziejów do rozbiorów, Będzin 2008, ss. 415.

  4. Pszczyna. Monografia historyczna (wspólnie z R. Kaczmarkiem), t. 1-2, Pszczyna 2014 ss. 1393.

  5. W cieniu tragedii wołyńskiej 1943 roku. 70. Rocznica mordów Polaków na Kresach południowo-Wschodnich Rzeczypospolitej, Katowice 2015 (wspólnie z E. Żurawską).

  6. Jagiellonowie i ich świat. Dynastia królewska w drugiej połowie XV i w XVI wieku, Kraków 2015 (wspólnie z B. Czwojdrak i P. Węcowskim).

IV Prace popularnonaukowe

  1. Biogramy (53) Piastów górnośląskich, w: Książęta i księżne Górnego Śląska, red. A. Barciak, Katowice 1995

  2. Biogramy (23) Piastów linii głogowsko-żagańskiej, w: Piastowie. Leksykon biograficzny, red. S. Szczur, K. Ożóg, Kraków 1999

  3. Poczet królów polskich, Katowice 2007, II wydanie Katowice 2009 (wraz z: B. Czwojdrak, J. Morawiec)

  4. Kalendarium dziejów Polski, Katowice 2007 (wraz z: R. Kaczmarek, K. Miroszewski)

  5. Kalendarium dziejów świata, Katowice 2008 (wraz z: R. Kaczmarek, K. Miroszewski)

  6. 300 postaci, które zmieniły historię Polski i świata, Katowice 2009 (wraz z: R. Kaczmarek, K. Miroszewski i inni)

  7. Ilustrowane dzieje Polski 966-1795. Władcy – wojny – wojska, Katowice 2009.

V Nagrody i wyróżnienia

- wyróżnienie w Konkursie im. Adama Heymowskiego Polskiego Towarzystaw Heraldycznego w 1999 r. (za pracę pt. Szafrańcowie. Kariera i awans w II poł. XIV i I poł XV w.) i w 2007 r. (za pracę pt. Otoczenie Władysława Opolczyka, Katowice 2006)

- wyróżnienie w Konkursie Klio przyznane przez Porozumienie Wydawców Książki Historycznej za książkę Szafańcowie herbu Stary Koń, Katowice 2001 (2001 r.)

- nagroda indywidualna Ministra Edukacji Narodowej i Sportu za monografię "Szafrańcowie herbu Stary Koń" (2002 r.)

 

Copyright (c) 2013-2017 by Instytut Historii. Wszystkie prawa zastrzeżone. Design by